Trkiye Byk Millet Meclisi Kuruluu


stanbul'un igalinden gn sonra, Atatrk nl 19 Mart 1920 tarihli bildiriyi yaymlad. Bildiride,"olaanst yetkiler tayan bir Meclisin Ankara'da toplanaca, Meclis'e katlacak yelerin nasl seilecekleri, seilerin enge onbe gn iinde yaplmas gerei, kesin ve kararl ifadelerle yer alyordu.

Ayrca, dalan Meclis-i Mebusan'n yeleri de Ankara'daki Meclis'e katlabileceklerdi.


Trkiye Cumhuriyeti'nin kurulu temelleri Ankara'daki bu ilk tarihi binada atld. Birinci Meclis Binas, Ulusal Kurtulu Sava'nn ynetim yeri olarak pek ok tartma ve mill kararlara sahne oldu: Bu yap bugn Kurtulu Sava Mzesi olarak, ilk yllarn anlarn sergiliyor.


llerde seilen temsilciler ve Meclis-i Mebusan'n bir ksm yeleri Ankara'ya geldiler.


Ankara'nn o gnk artlar iinde Meclis'in toplanabilecei elverili bir bina yok gibiydi. Sonunda, kinci Merutiyet dneminde, ttihat ve Terakki Cemiyeti kulb olarak yaplm tek katl bir bina uygun grld. Eksik kalm yap tamamland, okullardan toplanan ve halkn katksyla salanan eyalarla donatld.


Hazrlklar tamamlannca, Atatrk 21 Nisan'da yaynlad ikinci bir bildiri ile, Meclis'in 23 Nisan gn toplanacan ve al treninin nasl yaplacan duyurdu.


23 Nisan 1920 Cuma sabah erken saatlerde, Ankara'da bulunan herkes Meclis Binas evresinde topland. Halk, kendi kaderine sahip kmann cokusu iindeydi. Hac Bayram Camii'nde klnan le namazndan sonra, Meclis binas giriinde gzleri yaartan muhteem bir tren yapld. Saat 13.45'de, Ankara'ya gelebilen 115 milletvekili Meclis salonunda topland.


Parlamento geleneklerine gre, en yal ye olan Sinop Milletvekili erif Bey (1845), Bakanlk krssne kt ve aadaki konumay yaparak Meclis'in ilk toplantsn at.


Burada Bulunan Saygdeer nsanlar,

Istanbul'un geici kaydiyle yabanc kuvvetler tarafndan igal olunduu ve btn temelleri ile halifelik makamnn ve hkmet merkezinin bamszlnn yok edildii hepimizce bilinmektedir. Bu duruma ba emek, milletimizin, teklif olunan yabanc kleliini kabul etmesi demektir. Ancak tam bamszlk ile yaamak iin kesin olarak kararl bulunan ve ezelden beri hr ve bana buyruk yaam olan milletimiz, klelik durumunu son derece ve kesinlikle reddetmi ve hemen vekillerini toplamaya balyarak Yksek Meclisimizi meydana getirmitir.


Bu Yksek Meclisin en yal yesi sfatyla ve Allah'n yardmyla milletimizin i ve d tam bamszlk iinde aln yazsnn sorumluluunu dorudan doruya yklenip, kendi kendisini ynetmeye baladn btn dnyaya ilan ederek, Byk Millet Meclisi'ni ayorum.

Bu a konumasnda, mill egemenlie dayal yeni Trk parlamentosunun ad da "Byk Millet Meclisi" olarak konulmutu. Bu ad herkese benimsedi. Daha sonra Atatrk'n tm konumalarnda yer ald ekliyle ve ilk kez 8 ubat 1921 tarihli Bakanlar Kurulu Kararnamesinde de yazl olarak, "Trkiye Byk Millet Meclisi" (TBMM) ad kalclk kazand.


TBMM, 24 Nisan 1920 gn yapt ikinci toplantsnda Mustafa Kemal Paa'y (Atatrk), bakanla seti. Mustafa Kemal Paa, kendi nclnde kurulan TBMM'nin bakanln Cumhurbakan seildii gn olan 29 Ekim 1923 tarihine kadar srdrd.


TBMM, alndan iki gn sonra, sadece yasama deil, yrtme gcne de sahip olacak hukuk ve siyas yapsn dzenleme almalarna balad. Bu dzenlemeler, TBMM'nin tam bir gler birlii ilkesini benimsediini gstermiti.


2 Mays 1920'de Bakanlar Kurulunun seilmesi hakkndaki yasa karld. 11 Bakandan oluan "Meclis Hkmeti", 5 Mays'da TBMM Bakan Mustafa Kemal Paa'nn bakanlnda ilk toplantsn yapt.


TBMM'nin al ile birlikte, mill egemenlie dayal yeni Trk Devleti domu oluyordu. Birinci TBMM'nin iki temel hedefi, kesin zaferi kazanmak ve yeni devletin otoritesini glendirmek, kalcln gerekletirmekti. ncelikle, lke topraklarnn yabanc igalinden kurtarlmas gerekiyordu.